چشایی جانوران
چشایی چیست؟
درک مزه خوراکی ها را چشایی می گویند.
چگونه چشایی انجام می شود؟
از برخورد هر چیزی با زبان، مولکول هایی به حرکت در می آیند و اعصاب مخصوصی را تحریک می کنند. این اعصاب همان اعصاب چشایی هستند که انسان به کمک آنها از هرچیزی طعم خاصی را حس می کند.
البته فقط انسان می تواند طعم موادی را بچشد که قابل حل شدن باشند؛ یعنی اتم های آن بتوانند به آزادی حرکت کنند. بنابراین، اگر یک قطعه شیشه را روی زبان بگذارد، از آن طعمی نخواهد چشید.
گفته شد که چشایی از حرکت مولکول ها پدید می آید. حال هر چیزی که بیشتر این مولکول ها را به حرکت آورد، طعم تندتری برای انسان دارد. به همین دلیل چیزهای داغ بیشتر از چیزهای سرد، طعم به زبان می دهند. این هم باید گفته شود که در سطح زبان، اعصابی گسترده شده اند که به نام تکمه های چشایی نامیده می شوند. زیرا ساختمانشان به شکل تکمه هایی پراکنده است. نخستین بار این تکمه ها هستند که طعم غذاها را حس می کنند.
یکی از بزرگترین لذت های انسان، چشیدن مزه خوراکی ها می باشد؛ ولی حس چشایی تنها برای لذت بردن نیست. انسان از این حس به عنوان یک وسیله دفاعی نیز استفاده می کند؛ یعنی بسیاری از غذاهای زیان آور را به وسیله این حس تشخیص می دهد و از خوردن آنها خودداری می کند.
آیا جانوران حس چشایی دارند؟
بطوری که دانسته شده، در انسان و جانورانی که در رده های بالا قرار گرفته اند، تکمه های چشایی در سطح زبان گسترده شده اند. تعداد آنها بسیار مختلف است و این اختلاف بستگی به نیازهای خاص هر حیوان دارد. مانند اینکه انسان حدود 3000 تکمه چشایی دارد.
وال که گروه گروه ماهیان را یکجا می بلعد و نیازی به جویدن ندارد، تعداد کمتری تکمه چشایی دارد. عجیب اینکه این تکمه ها در خوک 5500 است.
گاو 35000 و بز کوهی 50000 تکمه چشایی دارند.
بنابراین مشاهده می شود که نه تنها جانوران طعم خوراک ها را می چشند، بلکه برخی از آنها حس چشایی قویتر از انسان هم دارند.
جانورانی که در دریا زندگی می کنند، معمولاً تکمه های چشایی در سراسر بدنشان گسترده شده است. مانند ماهی که با تمام سطح بدن خود می تواند مزه خوراکی را بچشد.
مگس و پروانه با کف پای خود طعم خوراک را می چشند. از این رو، همینکه پایین ترین مفصل پای پروانه به یک چیز شیرین برخورد کند، خرطومش را فوری دراز می کند و آن را می مکد.
مارها و سوسمارها برای چشیدن، زبان را به کار می اندازند؛ ولی البته نه مانند انسان ها. در این دو جانور، چشایی بدینگونه انجام می گیرد که نوک زبان را بیرون آورده، چیزی را بر
می دارند و سپس عضو مخصوصی که در سقف دهانشان است، آن را می چشند.
برگرفته از:
1 - کتاب "به من بگو چرا؟ - جلد 3 – بخش دوم – زندگی حیوانات "
نوشته " آرکدی لئوکوم " برگردان " سید خلیل خلیلیان "
موضوع مطلب مرتبط پیشین:
موضوع مطلب مرتبط:
حس چشایی
